मा…कस्सम ! भीम निरौलालाई रथारोहण गर्ने मन छ

–डिल्लीरमण सुवेदी म बच्चैदेखि गीत, संगीत भनेपछि हुरुक्क हुने मान्छे । आठ/नौ वर्षको उमेर हुँदै मैले चार सय रुपैयाँमा एउटा सानो रेडियो किनेको थिएँ गीत सुन्नलाई । उबेला प्रायः पौने छ बजेदेखि आकाशवाणी रेडियोबाट गीत सुनिन्थ्यो अनि अल इण्डिया रेडियोबाट पौने आठ बजे गीत सुनिन्थ्यो । त्यसमा थप बीबीसी र सिआरआई रेडियो छुट्दैन थिए । […]

पुरा पढ्नुहोस्

नेताको विदेश भ्रमण पनि सफल नहोला त !

– डिल्लीराज अर्याल मैले उडाउन होइन यथार्थमा भन्दैछु । अहिलेसम्म भारत भ्रमण गर्ने कति नेता भए ! कति कूटनीतिज्ञ भए ! त्यसको लेखाजोखा त मसँग छैन तर मसँग त्यस्तो भ्रमण असफल भएको जानकारी पनि छैन । आजसम्म कसैको भ्रमण असफल भएको भनेर भनिएको पनि थाहा छैन । तीन दिन अघि मात्रै नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) […]

पुरा पढ्नुहोस्

[ अनुसन्धानमूलक लेख ] राउटे जातिको लोकजीवन

–मणिराम शर्मा नेपाल चार जात छत्तिस वर्णको फूलबारी हो । राउटे जाति एक ऐतिहासिक सम्बन्ध स्थापना गर्ने घुमन्ते जाति हो जसले हाम्रो लोकजीवन लोक, संस्कार, लोकसाहित्य, लोकपरम्परा आदिले हराभरा बनाउन सहयोग गर्छ । यस जातिभित्र हुने गरेका विविध परम्पराले खोज अनुसन्धानको विषयलाई यो पङ्क्तिकारले अपरिहार्य माग ठानेको छ । वस्तुतः नेपाल राष्ट्रको वास्तविक स्वरूप नै […]

पुरा पढ्नुहोस्

सुन्दरीजलको प्रवेश शिवपुरीको निकास

– जसध्वज गुरुङ २०७३ पौष १ गते पहिलो शुक्रबार पुरानो बसपार्क पुगियो । बिहानको ७.१५ बजे सार्बजनिक बस चढ्यौं । सुन्दरीजलको लागि पर्यटनबोर्ड, पुतलीसडक, ज्ञानेश्वर, गौशाला, बौद्ध, जोरपाटी हुँदै बढ्यौं । मंसिरको पहिलो शुक्रबार लाँकुरी भञ्ज्याङ जानेक्रममा स्रष्टा पदयात्री आपसमा परिचय भई सकेको थियो । स्रष्टा पदयात्राको नामले चिनिने यो समुहमा साहित्यिक क्षेत्रलाई माया गर्ने […]

पुरा पढ्नुहोस्

[ अनुसन्धानमूलक लेख] डंगौरा थारूको सखिया नृत्यमा ‘पैँया’

– कृष्णराज सर्वहारी सखिया थारूहरूको दशैं तथा दीपावलीमा नाचिने नृत्य हो । दशैँ आउनु दुई साता अघिदेखि रातिको खानापछि सखिया गीत सिकाउने मोह्रिन्या (गुरुमा) को घरमा सखिया नाच्ने टोलीका सदस्यहरू गीत सिक्छन् । दशैँँ सुरु भएपछि दिन डुबेसँगै अर्थात् गोधुली साँझपछि गाउँको अगुवा (महटाँवा) को आँगनमा खास गरी एकैजसो पोशाकमा ठाँटिएर गाउँका थारू युवतीहरू जम्मा […]

पुरा पढ्नुहोस्

सम्पदा पुनःनिर्माणको नीति एकातिर, काम अर्कातिर !

पूर्णप्रसाद मिश्र काठमाडौँ, १४ भदौ (रासस), ‘स्थानीय जनता नै स्मारकका अभिभावक हुने भएकाले क्षतिग्रस्त स्मारकहरुको पुनःनिर्माण एवं जीर्णोद्धारसम्बन्धी कार्यका विभिन्न चरणमा उनीहरुको सहभागिता सुनिश्चित गरिनेछ ।’ भूकम्पले क्षति पुर्याएका सम्पदाहरुको संरक्षण एवम् पुनःनिर्माणसम्बन्धी आधारभूत निर्देशिका–२०७२ को बुँदा नं १३ मा उल्लेख गरिएको यो वाक्यांश अनुसार काम भएको भए सम्पदाप्रति नयाँ पुस्ताको अपनत्व बढ्ने थियो । […]

पुरा पढ्नुहोस्

(अनुसन्धानमूलक लेख) याक्थुङ जातिमा तान बुन्ने परम्पराः आख्यानदेखि यथार्थसम्म

– प्राज्ञ अमर तुम्याहाङ मुन्धुमअनुसार उत्तरमा साया मुदेन (चीन—तिब्बत), दक्षिणमा तेमेन वलङ (भारतवर्ष), पूर्वमा सुम्रोति उम्रोति (ब्रहमपुत्र) र पश्चिममा थोसु वरुम्मा परुम्मा ओनु योसु पारामावा ककामावा (माथि अरुन बरुनदेखि तल कोसी) (तुम्याहाङ, २०१४ क, तिगेला, २०७१) भित्र रहेको याक्थुङ लाजे अर्थात् लिम्बुवानमा बसोबास गर्ने याक्थुङ जातिको मुन्धुम मूलतः सृष्टिसम्बन्धी मुन्धुम, माबोहाङ राजाको मुन्धुम कथाको किंवदन्ति […]

पुरा पढ्नुहोस्

चीन भ्रमणको पूर्वसन्ध्यामा प्रधानमन्त्री ओलीलाई खुलापत्र

– रमेश हतुवाली सम्माननीय प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीज्यू, सर्वप्रथम घनिष्ट छिमेकी मित्रराष्ट्र जनवादी गणतन्त्र चीनको औपचारिक भ्रमणको तयारीमा रहनु भएकोमा तपाईंलाई हार्दिक बधाई तथा सफल एवम् उपलब्धिमूलक भ्रमणको लागि अग्रीम शुभकामना । नेपालको राजनीतिक इतिहासमै जनताद्वारा निर्वाचित सबैभन्दा शक्तिशाली प्रधानमन्त्रीको हैसियतमा तपाईंले भव्य रुपमा सम्पन्न गर्नुहुने यस पटकको चीन भ्रमण नेपाल–चीन सम्बन्धको आधुनिक मियो बन्न […]

पुरा पढ्नुहोस्

हालको शिक्षाले गफ गर्न मात्रै सिकाउँछ !

– जयराज पन्त प्राथमिक तहदेखि नै विद्यार्थीलाई एउटा मात्र विषय पढाउँ नेपालमा केही वर्ष पहिलेसम्म जीवनमा जान्नु पर्ने कुरा धेरै भएकाले औपचारिक शिक्षाको माध्यमिक तहसम्म जीवनोपयोगी आधारभूत कुराको ज्ञान दिलाउने उद्देश्यले अनेक विषय पढ्नु पढाउनु पर्ने चलन थियो । दश वटा विषयको परीक्षा प्रवेशिका तहमा दिनुपर्ने व्यवस्था त्यस बखत थियो । भाषा मात्र नेपाली, संस्कृत […]

पुरा पढ्नुहोस्