गाली क-कसलाई गर्ने?

मुख्य समाचार शिक्षा

— डिल्लीराज अर्याल
हामी कहाँको रोग भनेकै पढ्ने पढाउने बेला नेपाली भाषा नै उपेक्षित हुनु हो । प्रारम्भमै उच्चारणमा, लेखनमा राम्ररी ध्यान नदिइनु हो । विषयमा सामान्य जानकारी पनि नभएकाले समेत नेपाली पढाउँछु भन्छ, जिम्मेवारी लिन्छ । दिनेले पनि सहजै दिन्छ, अनि कसरी भाषाको स्तर कायम हुन्छ? कसरी राम्रो सिक्छन् विद्यार्थीहरूले । सरकारी चलन त यस्तै भयो शिक्षकहरूमा पनि त्यस्तै मानसिकता छ, रोग छ । नेपालीमा राम्रो नम्वर ल्यायो भने नेपालीमा पनि किन नल्याओस् त भन्ने? ल्याएन भने नेपालीमा पनि यति थोरै भन्ने !

कतिपय हेड मास्टरहरूले त अंग्रेजी र गणित बाहेक अरूलाई विषय नै गन्दैनन् । कतिपय विद्यालयमा कोचिङ चलाउँदा समेत नेपालीका लागि समय राखिन्न, राखे पनि थोरै मात्र । कोचिङका लागि उठाइएको पैसामा समेत त्यही हिसाबले भागबण्डा हुन्छ ।

लेखक

मलाई समझना छ— आफ्नो पढाउने बिषय नै नेपाली भएका एकजना प्रधानाध्यापकले एकपटक भनेका थिए ‘म त विद्यार्थीहरूलाई भन्छु— ‘हेर, प्रगति गर्ने हो भने अंग्रेजी, गणित र विज्ञान पढ । सामाजिक नेपाली नपढेर, नआएर केही हुन्न’ ।

मैले उनीसँग भनें – आफ्नै विषय, त्यसैका लागि नियुक्ति छ, त्यसकै नाममा तलब आउँछ र पनि यस्तो भन्नुको अर्थ के ? किन यसो भनेको?
उनले भने — पढाउन झ्याउ लाग्छ । त्यसो भनिदिएपछि कम पढाएर, नपढाएर पनि हुन्छ । यी त भए विषय शिक्षकसमेत रहेका एकजना प्रधानाध्यापकका कुरा ।

अर्का एकजना माध्यमिक तहका शिक्षक तथा प्रधानाध्यापकले विद्यार्थीसँग भन्दैथिए — इण्डियन आर्मीमा भर्ती हुनु बिए पास गर्नु बराबर हो । ब्रिटिसमा भर्ती भयो भने त एम ए गर्नु बराबर हो ।

यस्ता प्रसङ्ग धेरै छन् । यस्ता धारणा बोकेका शिक्षक पनि धेरै छन् हामीकहाँ । यी त भए नमूना मात्र ! यस्ता अरू कति भेटिन्छन् कति ! अनि हाम्रो पठनपाठनको स्तर कसरी बन्छ ? भाषाको स्तर कसरी बन्छ?

एक जना निरीक्षक निरीक्षण गर्न जाँदा सधैं भन्ने गर्थे— भोको गोरुले जोत्छ र? जोत्न त अघाउनै पर्छ । यस्तो भन्ने अरू पनि छन्, होलान् । एक जना नेताले एउटा विज्ञप्ति निकाल्दै भनेको सम्झन्छु — के गर्ने ? हुने, गर्ने त केही होइन, जनतालाई त देखाउनै पर्यो ।

एउटा क्षेत्रमा होइन, एउटा व्यक्तिमा होइन, यो त हर क्षेत्रमा देखिएको छ । मात्रामा फरक होला तर यस्तो विकृति सबै क्षेत्रमा छ । कसरी सुधार हुन्छ भाषाको, देशको? कुन नीति अख्तियार गरेर हुन्छ? कसलाई जिम्मा दिएर हुन्छ? गाली कसकसलाई गर्नु? नेतालाई, कर्मचारीलाई, शिक्षकलाई, पत्रकारलाई…?

तस्विर: सांकेतिक प्रयोग

Loading...